Kenevir Bilgi Arşivi
Liften tohuma, tarımdan yapı malzemelerine uzanan bilimsel yayınlar, araştırma kayıtları tek çatı altında.
Öne çıkan girişler
Tüm ölçüm sayfaları →Genel bakış
Kenevir nedir sayfası →Kenevir (Cannabis sativa L.), lif ve tohum için yetiştirilen tek yıllık bir kültür bitkisidir. Endüstriyel kenevir, uyuşturucu etkisi oluşturmayacak düzeyde THC içeren, tarım mevzuatında izin verilmiş çeşitlerden oluşur.
Tek bir bitki türüdür ama tek bir ürün değildir. Bitki yukarıdan aşağıya farklı sanayilere ayrılır: tepedeki salkım tohumu taşır, tohum yağ ve protein akışını besler, yapraklar hasattan sonra tarlada kalarak toprağa döner, sapın kabuğu uzun lifi, sapın iç odunu yapı malzemesinin agregasını verir, kök ise toprağın altında kalır. Aşağıdaki sıra şemanın okunuş sırasıdır.
Şemadaki bir kısma tıklayın: o kısımdan ne çıktığını ve hangi sayfada ölçüldüğünü gösterir.
Şema · KF-BAK-001
Kenevirin ekonomik değeri tek bir kısmında toplanmaz: sap kabuk ve odun olarak iki ayrı ürüne bölünür, tohum üçüncü bir akış açar, yaprak ve kök tarlada kalır. Altı kısmın her biri ayrı bir sanayiye ve ayrı bir ölçüm sayfasına bağlanır. Şemadaki bir kısma tıklayarak başlayın.
Şema ölçekli bir çizim değil: kısımların birbirine göre yeri ve sap kesitinin katman sırası doğrudur, boyları değildir. Sağdaki büyütmeler tohumun ve sapın kesitini yaklaşık ölçekle gösterir.
Tıklayın ya da sekme tuşuyla gezinip Enter'a basın.
Şema ölçekli bir çizim değildir; kısımların ilişkisini gösterir. Endüstriyel kenevir bir botanik sınıf değil, hukuki ve tarımsal bir tanımdır: ayrımı belirleyen bitkinin görünüşü değil, tohumun sertifikasıdır.
İşleme zinciri
İşleme zincirini incele →Sap ile tane tarlada ayrılır ve bir daha buluşmaz. Dört adım, iki ürün hattı.
Lif için çiçeklenmede, tane için salkım olgunlaşınca biçilir.
Pektin çözülür. Lif kalitesi büyük ölçüde burada belirlenir.
Sap kırılır; kabuk odundan mekanik olarak ayrılır.
Lif ve şive tekstile ve yapıya, tane yağ ile küspeye.
Yıl içinde ne zaman ne olur
Ekim ve bakım normları →Kenevir tek yıllık bir bitkidir: ekimden hasada kadar geçen süre lif için yaklaşık 120, tohumluk için yaklaşık 150 gündür.
Şeritteki aylar Türkiye koşulları içindir ve bölgeye göre kayar. Kayıtlı işaretli satırlar kaynaktan doğrudan alınmıştır; türetilmiş satırlar vejetasyon süresinin ekim zamanına eklenmesiyle hesaplanmıştır. Bir satıra tıklayın.
Takvim · 6 dönem
Ekim ilkbaharda, hasat yaz sonunda. İki hasat zamanı arasındaki seçim, tarladan lif mi tohum mu alınacağını belirler. Satırlara tıklayarak her dönemin kaydını okuyun.
Ekim normları →Ekim zamanı ve vejetasyon süreleri arşivdeki agronomi derlemesinden; ay aralıkları bu iki değerin birleştirilmesiyle çıkarılmıştır. Yerel takvim iklime göre değişir.
İzin coğrafyası
İzinli iller sayfası →Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğine 21 ilde izin veriliyor. Bu illerin dışında yetiştiricilik yasak.
İzin haritası ile üretim haritası aynı şey değil: 2019’da izin 19 ilde geçerliydi, üretim yalnızca beş ilde yapıldı. Dolu noktalar üretim kaydı olan illeri, boş noktalar izinli ama kayıtsız illeri gösterir. Bir noktaya tıklayın.
Harita · 21 il
Listedeki illerin ağırlığı Karadeniz kuşağında toplanıyor; bu, kenevirin Anadolu’daki geleneksel üretim coğrafyasıyla örtüşür. Liste kapalı değil: Bakanlık onayıyla yeni iller eklenebilir — Sivas 2021’de, Konya 2024’te eklendi.
İzinli iller →İl listesi 31 Ocak 2026 tarihli yönetmeliğin 4. maddesinden; üretim kayıtları TÜİK’in 2019 il verisini aktaran hakemli derlemeden. Nokta konumları il merkezlerinin koordinatlarıdır, ülke sınırı Natural Earth verisinden çizilmiştir. Çiçek ve yaprak amaçlı üretim bu listeye dahil değildir.
Verim
Verim aralıkları →Kısa yanıt: bir dönümden 600-1000 kg sap, 60-300 kg tohum çıkıyor. Uzun yanıt, bu aralıkların neden bu kadar geniş olduğuyla ilgili.
Verim tek bir sayı değildir: çeşit, ekim sıklığı, sulama ve hasat zamanı aralığın neresine düşüleceğini belirler. Derleme etiketli değerler literatür aralığı, anket etiketli değerler tek bir ilçede çiftçi beyanına dayanan ölçümdür — ikisi aynı ağırlıkta okunmaz.
Sapderleme
600–1000kg / dönüm
Tohum amaçlı üretimde ölçülen sap verimi. Bir dönümden çıkan en ağır ürün budur.
Ölçümün kaydı →Lifanket
ortalama 200kg / dönüm
Vezirköprü’de 2020-2021 çiftçi beyanına dayanan tek ilçe ortalaması. Aralık değil, tek nokta değer.
Ölçümün kaydı →Tohum · yağ tipi çeşitderleme
80–300kg / dönüm
Yağ için ıslah edilmiş çeşitler. Aralığın üç katına açılması çeşit ve yetiştirme koşulu farkından geliyor.
Ölçümün kaydı →Tohum · lif tipi çeşitderleme
80–100kg / dönüm
Lif için ıslah edilmiş çeşitlerde tohum yan üründür; bu yüzden aralık dar.
Ölçümün kaydı →Tohum · Vezirköprüanket
60–100kg / dönüm
2020-2021, tek ilçe. Çiftçi beyanına dayanır; derleme değeriyle aynı ağırlıkta okunmamalı.
Ölçümün kaydı →Sapın içindeki şive payıpay
60–70%
Sapın ağırlığının üçte ikisi şive olarak çıkar. 600-1000 kg sap, kabaca 360-700 kg şive demek.
Ölçümün kaydı →1 dönüm = 1 dekar = 1.000 m². Değerler arşivdeki ekim ve bakım normları sayfasının verim tablosundan, şive payı şive terimi sayfasından alınmıştır. Aynı tarladan hem lif hem tohum alındığında iki verim de tek başına alınabilecek değerin altında kalır.
Nereden başlamalı
Konu haritası →Arşiv üç ayrı okuyucu için yazıldı. Hangi soruyla geldiyseniz o sıradan ilerleyin; her sıra tanımdan ölçüme doğru gider.
Bitkinin ne olduğu, hangi ürünlere ayrıldığı ve hangi tartışmanın nereye ait olduğu.
İzin rejimi, başvuru adımları, izinli iller ve Türkiye'deki mevcut üretim tablosu.
Tek çalışma özetleri, karşılaştırma tabloları ve künyesi açık ölçüm sayfaları.
Her sayfa, dayandığı yayının künyesini kendi içinde taşır. Sayfalardaki veri setleri haber ve blog paylaşımlarıyla aynı künyeye bağlıdır; sayı, birim ve ölçüm koşulu kaynağında görülebilir.
Dünyada kenevir araştırması
Yöntem notu ve veri →Yayınlar ağırlıklı olarak lif ve tarım tekniği başlıklarında; yıllık artış sınırlı.
Biyokompozit ve yapı malzemesi başlıkları literatüre girer, yayın sayısı iki katına çıkar.
İklim ve biyokaynaklı malzeme gündemi, yayın sayısını en yüksek düzeye taşır.
Bu arşivde ne var
Tüm derlemeler →Tarafsız, tanımsal, sürüm geçmişli maddeler. Bir kavramın ne olduğunu öğrenmek için.
Tek çalışma, tek sayfa: yöntem, örneklem, bulgu ve limitasyon aynı şablonda.
Tablo ve grafik odaklı sayfalar. Her veri seti indirilebilir ve kaynağı belirtilmiş.
Kronoloji — Türkiye'de kenevir
Dünya tarihi dosyası →Donanma için halat ve yelken bezi ihtiyacı iç Anadolu üretimini kalıcı hale getirir.
Salname ve vergi kayıtlarında Kastamonu keneviri düzenli olarak yer alır.
Lif sanayisi için üretim teşvik edilir, ekim alanı genişler.
Ekim alanı ve lif üretimi en yüksek düzeye ulaşır.
Sentetik lifin yaygınlaşmasıyla alan hızla daralır.
Üretim izin rejimi güncellenir, sınırlı ölçekte üretim başlar.
Konuları keşfet
Lif işleme, tekstil, kağıt hamuru ve kompozit takviyesi.
Şive esaslı dolgu malzemesi, yalıtım ve nem dengeleme.
Tohum bileşimi, soğuk sıkım yağ, protein ve raf ömrü.
Tohum yağının cilt uygulamaları ve formülasyonda davranışı.
Ekim, verim, su tüketimi, toprak ve karbon bilançosu.
Anadolu'da üretim, deniz ticareti ve mevzuatın seyri.
Bilimden — son eklenen araştırma özetleri
Tüm araştırmalar →Su havuzlamasında 96 saati aşan sürelerde mukavemet kaybı ölçülebilir hale geliyor; optimum aralık 72-84 saat olarak bildirildi.
Karışım oranı 1:2 numunelerde bağıl nem salınımının geleneksel gazbetona kıyasla belirgin biçimde yavaşladığı raporlandı.
Kadmiyum ve çinko bakımından kirlenmiş parsellerde kök bölgesindeki birikim iki sezonda ölçülerek karşılaştırıldı.
Öne Çıkan Dosya
Hasat, havuzlama, dekortikasyon, tarama, iplik ve dokuma. Zincirin kalite belirleyici halkası havuzlama; kumaş performansı ölçümleri keten ve pamukla karşılaştırılıyor.
Veri & İnfografik
Tüm veri sayfaları →Şekil 1 — 1 kg lif başına litre · derlenmiş saha verisi
Yaygın yanlış bilgiler
Tümü →Hempcrete taşıyıcı değildir. Basınç dayanımı yapısal betondan iki mertebe düşüktür; iskelet sistemle birlikte dolgu ve yalıtım görevi görür.
Hempcrete maddesi →Yasak değil, izne tabi. Lif ve tohum amaçlı üretim, sertifikalı tohum ve parsel kaydı şartıyla yapılabilir.
Ekim izni maddesi →Avantaj koşullu. Havuzlama atık su yükü doğurur, uzun mesafeli taşıma karbon kazancını eritir. Hesap tüm zincir üzerinden yapılır.
Çevresel etki maddesi →Sözlük
Tüm terimler →Lifin gövdeden ayrılması için sapın kontrollü olarak çürütülmesi işlemi.
Sapın odunlaşmış iç kısmı; hempcrete ve hayvan altlığında kullanılır.
Gövdenin kabuk tabakasından elde edilen uzun ve yüksek mukavemetli lif.
Bitkiler aracılığıyla topraktaki kirleticilerin azaltılması yöntemi.
Sap içindeki lif ve şivenin mekanik olarak birbirinden ayrılması.
Şive ile kireç bağlayıcının karışımından oluşan hafif yapı malzemesi.