Araştırma özeti · KF-ARS-108
Ne sorulmuş
Kenevirin buğday için iyi bir ön bitki olduğu çiftçiler arasında bilinen bir şeydi ve %10-20 verim artışı olarak aktarılıyordu, ama ölçülmüş değildi. İki soru açıktı: nöbet etkisi gerçekten ne kadar ve kaç yıl sürüyor? Kenevir ekim alanı küçük olduğu için bu etki literatürde ayrıntılı incelenmemişti; bu çalışma kenevirin ardıl ürünlere nöbet etkisini nicelleştirmeye çalışan ilk çalışma olarak sunuluyor.
Nasıl ölçülmüş
Katalonya'nın Merlès bölgesinde (Barselona, 525 m) 1994-95 ile 1998-99 arasında altı yıl boyunca, ticari bir tarlada rastgele tam blok deseninde dört yinelemeli deneme yürütüldü. Toprak kumlu tınlı Typic Eutrudept; sulama yok, tümüyle yağışa dayalı. 2560 m² alanda 32 parsel sekiz nöbet şemasına ayrıldı. Kenevir üç işlemle yetiştirildi: buğdaydan sonra gübresiz kenevir, buğdaydan sonra NPK gübreli kenevir (100 kg N, 35 kg P, 130 kg K/ha/yıl) ve gübreli kenevir monokültürü. Buğday tarafında yedi işlem vardı: buğday monokültürü ile gübresiz ve gübreli kenevirden sonraki birinci, ikinci ve üçüncü yıl buğdayları. Bölgenin yaygın çeşidi Futura 77 (tek evcikli, lif amaçlı) m²ye 350 tohum; buğday Soissons çeşidi m²ye 420 tohum ekildi. Kenevire herbisit ve bitki koruma uygulanmadı — yabancı otu bitkinin kendisi bastırdı. Nöbet etkisi, her yıl aynı tarladaki buğday monokültürü parselinden çıkarılan tane verimi farkı olarak hesaplandı (%14 nem bazında). Toprak nitratı 90 cm derinliğe kadar 30 cm'lik katmanlarda ölçüldü.
Ne bulunmuş
Kenevirden sonraki ilk yıl buğdayı, denemenin üç yılının hepsinde (1996, 1997, 1998) monokültürden yüksek tane ve biyokütle verdi; ortalama fark hektarda 1368 kg tane (+%47) ve 2283 kg biyokütle (+%38) oldu. İkinci yıl buğdayı 1997 ve 1998'de monokültürden anlamlı biçimde yüksekti ama 1999'da fark kapandı; ikinci yıl ortalaması hektarda 155 kg tane (+%6) olarak kaldı. Üçüncü yıl buğdayı her iki yılda da monokültürle aynı verimi verdi — yani kenevirin olumlu etkisi en çok iki yıl sürüyor. Kenevir tarafında: NPK gübrelemesi biyokütle ve sap verimini anlamlı biçimde artırdı, ancak hasat sonrası topraktaki nitratı anlamlı biçimde yükseltmedi — 100 kg N/ha uygulaması 0-90 cm'de nitratı ortalama yalnızca 7 kg/ha artırdı. Kenevir biyokütlesi 5340-10.090 kg/ha, tohum verimi 604-1434 kg/ha aralığındaydı (ortalama 1044 kg/ha); bu tohum verimi orta ve kuzey Avrupa için bildirilen 300-1100 kg/ha aralığının üstünde. Ön bitkinin kenevir ya da buğday olması kenevirin kendi verimini anlamlı biçimde etkilemedi. Kenevir ekilmiş parsellerin 30-90 cm katmanlarında nitrat monokültüre göre ortalama %52 daha düşüktü; yazarlar bunu kenevirin derin kök sistemine bağlıyor ve nitrat tutucu ara ürün olarak işlev görebileceğini söylüyor.
Ne söylemiyor
Deneme 1994-99 arasında yapıldı; çeşitler (Futura 77, Soissons) ve gübreleme uygulamaları o dönemin pratiğidir. Sonuçlar tek bir tarlaya, kumlu tınlı bir toprağa ve yağışa dayalı Akdeniz koşullarına aittir — sulanan ya da farklı iklimdeki sistemlere doğrudan taşınamaz. Yıllar arasındaki fark büyüktür: ilk yıl etkisi 1996'da 1633 kg/ha iken 1998'de 987 kg/ha'ya indi, ikinci yıl etkisi 1999'da eksiye geçti (−305 kg/ha). Tablo 7'de nöbet etkisi değerleri için gübreli ile gübresiz kenevir arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı; yani "gübreli kenevirden sonra daha fazla artış" okuması bu veriyle desteklenmez. Çalışma verim artışının mekanizmasını kesin olarak saptamaz: birinci yıl buğdayında nöbet, 0-90 cm toprak nitratını kardeşlenmede ya da hasatta etkilemedi, dolayısıyla artış yalnızca artık azota bağlanamaz; yazarlar yaprak dökümü ve mineralizasyon, yabancı ot baskısı ve derin kökün toprak yapısına etkisini olası nedenler arasında sayar. Ekonomik değerlendirme yapılmamıştır.
| Buğday yılı | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | Ortalama |
|---|---|---|---|---|---|
| Birinci yıl | 1633 | 1484 | 987 | — | 1368 (+%47) |
| İkinci yıl | — | 328 | 444 | −305 | 155 (+%6) |
| Üçüncü yıl | — | — | −195 | 53 | −71 (anlamsız) |
| Nöbet | 1996 | 1997 | 1998 | Ortalama |
|---|---|---|---|---|
| Buğday monokültürü | 3744 | 1683 | 3337 | 2921 |
| Gübresiz kenevirden sonra | 5209 | 3072 | 4211 | 4164 |
| Gübreli kenevirden sonra | 5544 | 3262 | 4437 | 4414 |
| Ölçülen | Gübresiz | NPK gübreli |
|---|---|---|
| Çiçeklenmede biyokütle (kg/ha, ortalama) | 6102 | 9777 |
| Çiçeklenmede sap (kg/ha, ortalama) | 4167 | 7378 |
| Tohum verimi (kg/ha, ortalama) | 833 | 1254 |
| Hasat sonrası toprak nitratı 0-90 cm (kg N/ha) | 33 | 40 |
Bu çalışmayı alıntıla
Gorchs, G., Lloveras, J., Serrano, L., Cela, S. (2017). Hemp Yields and Its Rotation Effects on Wheat under Rainfed Mediterranean Conditions.
Agronomy Journal 109(4): 1551-1560. doi:10.2134/agronj2016.11.0676
Sık sorulan sorular
Bu çalışmayı kullanan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.
Tohum miktarı, sıra aralığı, bitki yoğunluğu, gübreleme, ekim zamanı, toprak istekleri, vejetasyon süresi ve verim aralıkları; lif ve tohumluk üretimi için ayrı ayrı.
Ardıl buğday verimi, toprak karbon ve azot değerleri, azot alımı ve ot baskılama.
Kenevirin karbon hesabının iki ayrı tarafı: tarla üretiminin sera gazı yükü ve malzeme ömrü boyunca depolanan biyojenik karbon.
Vezir ve Narlı'nın tescil süreci, Gizlenci adayı ve Narlısaray popülasyonu; kaynaklar arasındaki kullanım amacı çelişkisi.
Kenevirin ağır metal alarak kirli toprağı temizlemesi: yöntemin mantığı, ölçülmüş alım değerleri, ürünün ne olacağı sorunu ve Türkiye'deki kanıt boşluğu.
Kenevir nektar üretmez, bu yüzden kenevir balı diye bir bal çeşidi yoktur; arıların kenevirden aldığı polendir.
Kenevirden sonra ekilen buğday hektarda 1.368 kg fazla verdi; yanına ekilen kabağın verimi %155 arttı.