Ekim normları — amaca göre
| Parametre | Lif için | Tohumluk için | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Tohum miktarı | 6-9 kg/da | 4-5 kg/da | [1]2021 |
| Sıra aralığı | 20-25 cm | 30-40 cm | [1]2021 |
| Hedef bitki yoğunluğu | 60-100 bitki/m² | 40-70 bitki/m² | [1]2021 |
| Vejetasyon süresi | ~120 gün | ~150 gün | [1]2021 |
| Ekim derinliği | 19-31 mm | 19-31 mm | [1]2021 |
Toprak ve iklim istekleri
| Kalem | Değer | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Uygun pH | 6,0-7,5 | Gevşek, iyi havalandırılmış, alüvyal topraklar | [1]2021 |
| Uygun olmayan topraklar | Asitli, kumlu, tınlı, ağır killi; drenajsız topraklar | Fide çökelmesi riski | [1]2021 |
| Organik madde | %3,5'ten yüksek | Performans artışı gözlendi | [1]2021 |
| Yağış (sulamasız lif üretimi) | en az 700 mm | Yüksek nispi nem ve uygun sıcaklıkla birlikte | [1]2021 |
| İdeal yıllık yağış | 62-76 cm | Ortalama olarak | [1]2021 |
| Ekim toprak sıcaklığı | 12-15 °C (lif için 8-10 °C üzeri) | Çimlenme için en uygun aralık | [1]2021 |
| Don toleransı | -5 °C altında zarar görür | İlkbahar geç donlarına toleransı az | [1]2021 |
| Türkiye'de ekim zamanı | genellikle Mart-Nisan | Bölgelere göre değişir | [1]2021 |
Gübreleme (dekara)
| Element | Miktar | Not | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Azot (N) | 8-14 kg | Tohum üretiminde ihtiyaç daha yüksek | [1]2021 |
| Fosfor (P) | 5-8 kg | Toprakta ortalama >40 ppm tutulmalı | [1]2021 |
| Potas (K) | 3,5-8,0 kg | — | [1]2021 |
| Çiftlik gübresi | 2-4 ton | Koşullara bağlı olarak önerilir | [1]2021 |
Verim aralıkları
| Ürün | Verim | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Sap (tohum amaçlı üretimde) | 600-1000 kg/da | Derleme değeri | [1]2021 |
| Tohum — lif tipi çeşitler | 80-100 kg/da | Derleme değeri | [1]2021 |
| Tohum — yağ tipi çeşitler | 80-300 kg/da | Derleme değeri | [1]2021 |
| Tohum (Vezirköprü, anket) | 60-100 kg/da | 2020-2021, tek ilçe | [3]2021 |
| Lif (Vezirköprü, anket) | ortalama 200 kg/da | 2020-2021, tek ilçe | [3]2021 |
Ekim nöbeti
| Durum | Bitkiler | Kaynak |
|---|---|---|
| Uygun ön/ard bitkiler | Baklagiller ve buğdaygiller; buğday, fasulye | [1]2021 |
| Kaçınılması önerilenler | Kanola, soya fasulyesi, ayçiçeği (beyaz küf ve pestisit riski) | [1]2021 |
| Böcek kontrolü | 4 yıllık rotasyon | [1]2021 |
Yöntem notu
- Tohum miktarındaki fark doğrudan bitki formunu hedefler: sık ekim bitkileri ışık için yukarı doğru yarıştırır, yan dal vermeyi engeller ve ince, uzun sap verir. Seyrek ekim ise dallanmaya ve dolayısıyla çiçek sayısına alan tanır.
- 1 kg tohuma yaklaşık 54.000 tohum düşer. Dekara 6-9 kg atıldığında bu 324.000-486.000 tohum demektir; hedef yoğunluk 60-100 bitki/m² olduğu için çıkış oranı ve tohum kalitesi doğrudan verimi etkiler.
- Kenevirin azot ve potasa ihtiyaç duymadığı yaygın bir yanlış kanıdır. Derleme bu kanıyı açıkça reddediyor ve gübreleme ihtiyacının buğday ile mısıra benzer olduğunu belirtiyor.
- Kenevir için özel olarak kayıt altına alınmış pestisit bulunmuyor. Hastalık ve zararlı kontrolü büyük ölçüde rotasyona dayanıyor; en sık görülen hastalıklar gri küf ve beyaz küftür.
- Ekim zamanı fotoperiyotla birlikte okunmalıdır. Erken ekim vejetatif büyümeyi uzatır; kuzey yarımkürede 21 Haziran'ı izleyen 4-5 hafta içinde büyüme yavaşlar ve çiçeklenme tetiklenir.
- Verim tablosundaki ilk üç satır derleme değeri, son iki satır Vezirköprü anketinin ölçümüdür. İkisi aynı ağırlıkta okunmamalıdır: derleme değerleri geniş literatür aralığı, anket değerleri tek ilçenin tek dönemine ait ölçümdür.
Bu sayfanın sınırı
Bu sayfadaki değerlerin çoğu hakemli bir derlemenin literatürden aktardığı aralıklardır; derlemenin kendi tarla ölçümü değildir. Bir bölümü 1964 tarihli bir kaynağa kadar geri gider ve güncel tescilli çeşitlerle doğrulanmamıştır. Değerler ülke ve bölge ortalamalarıdır; belirli bir tarla için gübreleme kararı toprak analiziyle verilir. Türkiye'nin tescilli çeşitlerine (Vezir, Narlı) ait çeşide özgü ekim normları bu arşivde doğrulanmış bir kaynağa bağlanmadı.
Kaynakça
- Göre, M. ve Kurt, O. (2021). Bitkisel Üretimde Yeni Bir Trend: Kenevir. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 4(1): 138-157. doi:10.38001/ijlsb.789970
- Aytaç, S. (2023). Endüstriyel Kenevir Tarımı. Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, bilgilendirme belgesi (23.11.2023).
- Uğurlu, M. (2021). Endüstriyel Kenevir Tohum Üretiminin Ekonomik Analizi: Vezirköprü Örneği. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (Journal of the Institute of Science and Technology) 11(Özel Sayı): 3507-3518. doi:10.21597/jist.1028787
İlgili sayfalar
Ekim normları, gübreleme, hasat yöntemleri ve verim aralıklarını derleyen hakemli çalışma; TÜİK'in 2015-2019 il düzeyi kenevir verisini beş il için tablolaştırıyor.
Tohum ve lif üretiminin ekim yoğunluğu, hasat zamanı, çeşit seçimi ve işleme zinciri bakımından ayrışması; Türkiye'de iki ürünün ekiliş alanı seyri.
Erkek ve dişi bitkilerin hasat zamanlamasına göre ayrışan üç yerel yöntem; her birinin lif ve tohum verimine etkisi.
Vezirköprü anketinden dekara verim, maliyet kalemleri, gayri safi üretim değeri ve kilogram başına üretim maliyeti; tek amaçlı ve çift amaçlı üretimin karşılaştırması.
Kenevir aksesyonlarında morfoloji, çiçeklenme ve biyokütle kalitesi özelliklerinin çeşitlilik ve kalıtım bakımından değerlendirilmesi.
Uçucu yağ, tohum ve lif amaçlı kenevir çeşitlerinin gün uzunluğuna çiçeklenme tepkisinin denetimli koşullarda karşılaştırılması.