OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü döner sermaye tarifesi (2025)
| Ürün | Fiyat | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Kenevir tohumu | 370,00 TL/kg | Enstitü döner sermaye satış fiyatı, 2025 | [1]2025 |
| Kenevir lifi | 170,00 TL/kg | Enstitü döner sermaye satış fiyatı, 2025 | [1]2025 |
| Kenevir kökü | 55,00 TL/kg | Enstitü döner sermaye satış fiyatı, 2025 | [1]2025 |
| Kenevir kıtığı | 35,00 TL/kg | Enstitü döner sermaye satış fiyatı, 2025 | [1]2025 |
| Kenevir sapı | 32,00 TL/kg | Enstitü döner sermaye satış fiyatı, 2025 | [1]2025 |
Yeni destekleme modelinin kalemleri
| Kalem | İçerik | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Temel destek | Önceki yıllarda uygulanan mazot-gübre desteğinin yerini alan kalem | Yeni Destekleme Modeli, 2025 | [2]2025 |
| Planlı üretim desteği | Üretim planlamasına uyulması hâlinde ödenen ek kalem | Yeni Destekleme Modeli, 2025 | [2]2025 |
| Sertifikalı tohum kullanım desteği | Sertifikalı tohum kullananlara ödenen ek destek | Yeni modelde aynı şekilde sürüyor | [2]2025 |
Vezirköprü anketinde birim maliyet (2020-2021)
| Ölçüt | Yalnızca tohum | Tohum + lif | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Tohum üretim maliyeti (TL/kg) | 25,73 | 10,6 | [3]2021 |
| Lif üretim maliyeti (TL/kg) | — | 17,4 | [3]2021 |
| Gayri safi üretim değeri (TL/da) | 4.000 | 10.200 | [3]2021 |
Yöntem notu
- Kenevir, TMO'nun alım fiyatı açıkladığı ürünler arasında değildir. TMO'nun 2025 duyurusu hububat ürünlerini kapsar; kenevir lifi ve tohumu için TMO tarafından açıklanmış bir alım fiyatı bu arşivde bulunamadı. TMO'nun kenevirle ilişkisi fiyat değil izin tarafındadır: çiçek ve yaprak üretimi başvuruları TMO'ya yapılır ve kota bu kanaldan dağıtılır.
- Bunun üretici açısından pratik sonucu şudur: lif ve tohum üretiminde devlet alım garantisi yoktur. Fiyat, alıcıyla yapılan sözleşmeye göre belirlenir. Arşivdeki 2023 sektör beyanı da bu modeli anlatıyor — üretimin büyük bölümü tek bir şirketin sözleşmeli ağından geliyor.
- OMÜ tarifesindeki fiyatlar bir piyasa fiyatı değil, enstitünün kendi döner sermaye satış fiyatıdır. Araştırma kurumu ölçeğinde, küçük partiler için geçerlidir; ton ölçeğinde sözleşmeli alım fiyatıyla karıştırılmamalıdır. Yine de arşivdeki tek kurumsal referans olduğu için burada verilir.
- Tarifedeki oranlar yine de bilgi taşır: tohum kilogram fiyatı lif fiyatının yaklaşık iki katı, sapın ise on katından fazladır. Sap ve kıtık en düşük değerli kalemlerdir; kenevirin ekonomik değerinin ağırlıkla tohum ve lifte toplandığını gösterir.
- Vezirköprü anketindeki 2020-2021 birim maliyetleri (tohumda 25,73 TL/kg) ile OMÜ'nün 2025 satış fiyatı (370 TL/kg) arasındaki fark yalnızca kâr marjı değildir: dört yıllık enflasyon, ölçek farkı ve satış kanalı farkı bir aradadır. İki rakam doğrudan karşılaştırılamaz.
- Destekleme kalemleri genel tarımsal destekleme modeline aittir; kenevire özgü bir destek tutarı bu arşivde doğrulanmadı. Kenevirin bu kalemlerden hangilerine ve hangi tutarla dahil olduğu, yıllık destekleme tebliğinden okunmalıdır.
Bu sayfanın sınırı
Kenevire özgü bir TMO alım fiyatı bu arşivde bulunamadı; bunun yokluğu burada bulgu olarak kaydedilir. OMÜ tarifesi kurumsal bir döner sermaye listesi olup piyasa fiyatı değildir. Destekleme kalemleri genel modele aittir; kenevir için dekar ya da ton başına destek tutarı doğrulanmadı. Sözleşmeli üretimde uygulanan alım fiyatları, işleme tesislerinin ödediği bedeller ve ihracat fiyatları bu arşivde doğrulanmış bir kaynağa bağlanmadı; o konularda burada bilgi verilmez.
Kaynakça
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kenevir Araştırmaları Enstitüsü (2025). Ar-Ge Ürün Fiyat Tarifesi — Döner Sermaye Ücret/Fiyat Tarifesi (2025). OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü, kurumsal fiyat listesi.
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (2025). TMO, 2025 Yılı Hububat Alım Fiyatlarını Açıkladı. Tarım ve Orman Bakanlığı kurumsal duyurusu, 2 Haziran 2025 — yeni destekleme modeli kalemleri.
- Uğurlu, M. (2021). Endüstriyel Kenevir Tohum Üretiminin Ekonomik Analizi: Vezirköprü Örneği. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (Journal of the Institute of Science and Technology) 11(Özel Sayı): 3507-3518. doi:10.21597/jist.1028787
- Donat, İ. (2023). Kenevir milyarlarca dolar kazandırabilir mi?. Gazete Oksijen, köşe yazısı, 25 Kasım 2023 — Samsun ve Amasya'da saha ziyareti; OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü Müdürü ve özel sektör temsilcisi beyanları.
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (2026). Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31 Ocak 2026, sayı 33154; dayanak: 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m. 23.
İlgili sayfalar
Vezirköprü anketinden dekara verim, maliyet kalemleri, gayri safi üretim değeri ve kilogram başına üretim maliyeti; tek amaçlı ve çift amaçlı üretimin karşılaştırması.
Vezirköprü'de kenevir üreten işletmelerde anketle toplanan 2020-2021 dönemi verisi: dekara verim, maliyet kalemleri, gayri safi üretim değeri ve kilogram başına üretim maliyeti.
Lif, tohum ve sap üretimi için izin başvurusunun mercii, dönemi, istenen beş belge, inceleme ve itiraz süreleri ile hasat sonrası yükümlülükler.
TÜİK lif üretimi, ekiliş alanı ve Türkiye'nin dünya sıralaması.
Kenevir sapının lif ve şiveye ayrılmasından iplik ve kumaşa uzanan zincir; Türkiye'deki tesisler, üretimin nereye gittiği ve zincirdeki kopukluk.
Kayıtlı kenevir ticareti, işleme düzeyine göre birim değerler, CBD fiyatları ve AB ekim alanı serisi.
Tek amaçlı ekimde dekara 4.000 TL, lifle birlikte ekimde 10.200 TL: aynı tarlada aynı bitki, iki buçuk kat fark.
Ekim zamanı, sıklık, çeşit seçimi, hasat ve verim; lif, tohum ve biyokütle amaçlı üretimin farkları.